Remembering Ondoy : Baha ni Juan [o, Ang Patuloy na Paghahanap sa mga Nawawalang Tsinelas]

Ngayon ang unang anniversary ng Ondoy-- ang bagyong nanalanta sa Metro Manila at maraming lugar sa Luzon. Umaga nang September 26, 2009, Linggo, tumigil ang oras, umihip ang hangin, bumuhos ang ulan, tumaas ang tubig. Maraming nalagay sa panganib, may mga nakaligtas, mayroon din namang 'di pinalad.

May ilang nakabangon nang mabilis. Pero marami ang hanggang ngayon, makalipas ang isang taon, tila nakalubog pa rin ang mga paa sa baha at burak.

Mabilis daw magpatawad / makalimot ang Pinoy. Sana 'di sa pagkakataong ito. Dahil ayon sa sabi-sabi: ang 'di matuto sa kasaysayan, uulit-ulitin ang kamalian.

Larawang kuha sa baha sa Pasig, 30 September 2009.

Ang teksto sa ibaba ay para sana sa opening ng aming Ondoy Photo Exhibit. Sinulat ko ilang linggo makalipas ang Ondoy.

Bahâ Ni Juan
[O Ang Patuloy Na Paghahanap Sa Mga Nawawalang Tsinelas]

Inagos na’t inanod
Ang putik at burak;
Itinambak sa likod
Ng kamalayan at ng utak
Kasama ng tubig-kanal,
Basura, at masasamang alaala.

Pero si Mang Juan--
Hanggang sa mga oras na ‘to--
Ay mahigpit pa ring yapós
Ang mga tsinelas na walang kapares;
Hinahanap ang nawawalang kapares

Sa mga karton at yerong
Nakatambak sa kanto,
Sa mga evacuation center,
Sa kulungan, sa munisipyo,
Sa ospital, sa morge, sa sementeryo.

‘Yung isang tsinelas ay sa kinakasamang si Minda
[Hindi pa sila kasál dahil sa isang buwan pa sana
Ang mass wedding na ipa-public service ni Mayor],
‘Yung isa’y kay Jing-Jing
‘Yung isa’y kay Jun-Jun.
Si Mac-Mac ay tatlong taon pa lang
Kaya kinakarga muna
Dahil ‘di pa nila kayang ibili ng sariling sapin sa paa.
Ang bunso ay nasa tiyan pa ni Minda.

Ang huling paalam ng mag-iina
Ay makikinood lang ng Wowowee sa kapitbahay.
Hinubad nila ang tsinelas bago tumuntong sa magalás na sahig.

‘Di na nila namalayan nang tangayin ng bahâ
Ang tsinelas nila.

Sa tambak ng mga putik na hugis-kaldero,
Hugis-damit, hugis-inidoro,
Hugis-aparador, hugis-lababo,
Hugis-tao--
Natagpuan ni Mang Juan
Ang mga tsinelas ng kanyang mag-iina.
Walang kapares. Ulila.

Kaya’t magpahanggang-ngayon--
Ilang linggo nang naitambak ang mga putik at burak
Sa likod ng isip, sa ilalim ng utak
Kasama ng EDSA Uno at EDSA Dos
Kasama ng mga pangakong napapáko tuwing eleksyon

Patuloy pa rin si Mang Juan
Sa paghahanap sa mga nawawalang kapares
Ng mga tsinelas nina Minda, Jing-Jing, at Jun-Jun
Dahil baka bukas-makalawa
Pagkatapos ng Wowowee, uuwi ang kanyang mag-iina
Walang maisusuot na sapin sa paa.

.

Simpatiya Para Sa 'Yo

Kakatapos lang ng bagyong Ondoy at rumaragasa pa ang bagyong Pepeng, daan-daan ang mga namatay at nawawala, at daang-libo ang nagsisiksikan sa mga evacuation center. Patuloy sa pagtaas ang presyo ng mga bilihin dahil na rin sa pananamantala ng ilang negosyante. Buong bansa ang inilagay ni Gloria sa state-of-calamity, at maraming nagdududa kung hindi ba n'ya ito gagamitin para mapabilis ang pagnanakaw niya sa kaban ng bayan. Patuloy ang korupsyon, ang paghihirap, ang pang-aabuso...

...At ngayon ka pa talaga sumabay na humingi ng simpatiya dahil hindi mo alam kung ano ang gagawin mo sa buhay mo, kung patuloy kang mag-aaral, o kung magta-trabaho ka na, at kung anong klaseng trabaho, pagkatapos mong maka-graduate ng college?

Umamin ka-- adik ka 'no?

Valid ang takot mo, at hindi pwedeng i-dismiss 'yun nang ganu'n-gano'n na lang. At sa maniwala ka't sa hindi, karamihan-- kundi man lahat-- ay dumaraan d'yan. Pero 'wag mong isiping ikaw ang pinakakawawang nilalang sa mundo dahil hirap na hirap ka na dahil hindi mo alam kung ano ang meaning ng life o kung ano ang gusto mong gawin. 'Wag mo ring isiping walang nakakaintindi sa 'yo. 'Yung mga taong inaakusahan mong hindi nakakaintindi sa 'yo, kaya nilang magsulat ng buong libro tungkol sa 'yo.

Pero lawakan mo naman sana, kahit konti man lang, ang pananaw mo sa buhay. Tigilan mo muna ang pagtingin sa sarili mo at sa sarili mo lang. Ilagay mo ang sarili mo sa mundo, sa panahon ngayon, bilang isang mamamayan ng isang third world na bansa.

Matakot ka kung ano ang bukas na naghihintay sa 'yo. Mag-alala ka kung makakasabay ka ba sa mabilis na agos ng buhay. Pero tumingin ka rin sa paligid mo. Ilagay mo ang sarili mo sa tamang konteksto. At tigilan mo na ang kase-self pity at kaiisip na *Gaaahd! Nobody understands me! Life is useless and meaningless and everyone who thinks otherwise is stupid I'm the only one who knows the truth and I'm the protagonist and everybody else is just a prop and extra in this movie set I call life!*

Shut up ka muna kahit ngayon lang. Next week pagkatapos ng mga bagyo, kung gusto mong mag-inarte ulit at patuloy na humingi ng simpatiya, bahala ka. 'Wag lang muna ngayon. Dahil nakakairita ka.
.

REPOST: DO'S & DON'TS for Helping in Times of Disasters: Psychological First Aid

The following text is lifted from a Facebook note [source after the jump]:

Sometimes, well-meaning help can do more harm than good. This article gives us DO's and DON'TS tips that could help volunteers maximize the assistance they offer.

If we have first aid for physical injuries and diseases, we also have first aid for emotional, cognitive and behavioural difficulties. Others even consider psychological distress as more painful than the physical.

First responders could be used in generic terms as those who are first on the scene of the disaster when no or few specialists are available to help survivors. As we have seen at the height of “Ondoy” and until now, this means almost anybody who extends help.

----------------------------

Psychological First Aid for First Responders

When you work with people during and after a disaster, you are working with people who may be having reactions of confusion, fear, hopelessness, sleeplessness, anxiety, grief, shock, guilt, shame, and loss of confidence in themselves and others. Your early contacts with them can help alleviate their painful emotions and promote hope and healing. Your goal in providing this psychological first aid is to promote an environment of safety, calm, connectedness, self-efficacy, empowerment, and hope.

DO

Promote Safety
o Help people meet basic needs for food and shelter, and obtain emergency medical attention.
o Provide repeated, simple, and accurate information on how to get these basic needs.

Promote Calm
o Listen to people who wish to share their stories and emotions, and remember that there is no right or wrong way to feel.
o Be friendly and compassionate even if people are being difficult.
o Offer accurate information about the disaster or trauma, and the relief efforts underway to help victims understand the situation.

Promote Connectedness
o Help people contact friends and loved ones.
o Keep families together. Keep children with parents or other close relatives whenever possible.

Promote Self-Efficacy
o Give practical suggestions that steer people toward helping themselves.
o Engage people in meeting their own needs.

Promote Help
o Find out the types and locations of government and nongovernment services and direct people to those services that are available.
o When they express fear or worry, remind people (if you know) that more help and services are on the way.

DON’T

o DON'T Force people to share their stories with you, especially very personal details. This may decrease calmness in people who are not ready to share their experiences.

o DON'T Give simple reassurances like “everything will be OK” or “at least you survived.” Statements like these tend to decrease calmness.

o DON'T Tell people what you think they should be feeling, thinking, or how they should have acted earlier. This decreases self-efficacy or people’s belief about their capacity to positively deal with difficulties.

o DON'T Tell people why you think they have suffered by alluding to personal behaviors or beliefs of victims. (Note: For example, “Pinaparusahan ‘yan ng Diyos!” This also discourages people from viewing themselves as capable of dealing with their situation).

o DON'T Make promises that may not be kept. Un-kept promises decreases hope.

o DON'T Criticize existing services or relief activities in front of people in need of these services. This undermines environment of hope and calm.

Sources:
o Substance Abuse & Mental Health Services Administration (SAMHSA) of the US Dept. of Health and Human Services (HHS). http://download.ncadi.samhsa.gov/ken/pdf/katrina/Psychological.pdf
o http://www.usuhs.mil/psy/CTCPsychologicalFirstAid.pdf
o http://www.ncptsd.va.gov/
.